Termin płatności w umowie B2B: ile dni wpisać i jakie koszty niesie zwłoka

Ile dni na zapłatę faktury wpisać w umowie B2B i co grozi dłużnikowi za spóźnienie? Sprawdź limity ustawowe, odsetki, rekompensatę i kary umowne.

Termin płatności to jeden z tych zapisów umowy, który wydaje się oczywisty, dopóki faktura nie wisi tygodniami bez zapłaty. Przedsiębiorca, fundacja czy stowarzyszenie, które sprzedaje usługi lub towary innym podmiotom gospodarczym, musi wiedzieć, jak długi termin może wpisać i jakie skutki wiążą się z jego przekroczeniem. Od tego zależy płynność finansowa całej organizacji.

W obrocie między przedsiębiorcami obowiązuje ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Ona wyznacza granice dopuszczalnych terminów i określa, co przysługuje wierzycielowi, gdy dłużnik zwleka z zapłatą. Poniżej wyjaśniamy zasady w praktycznym ujęciu, z myślą o osobach przygotowujących umowy i faktury.

Ile dni można wpisać w umowie

Podstawowa zasada jest prosta: termin zapłaty w transakcjach handlowych nie może co do zasady przekraczać 60 dni od doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. Strony mogą wprawdzie uzgodnić dłuższy termin, ale tylko wtedy, gdy nie będzie on rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Ocena tej nieuczciwości zależy od okoliczności konkretnej umowy, dlatego termin powyżej 60 dni wymaga szczególnej ostrożności.

Istnieją też wyjątki zależne od branży. W obrocie produktami rolno-spożywczymi obowiązują krótsze terminy, nie dłuższe niż 30 dni. Jeżeli umowa w ogóle nie określa terminu płatności, przyjmuje się zwykle termin 30 dni. Dla większości fundacji i stowarzyszeń, które zamawiają usługi lub sprzęt, praktycznym wyborem jest termin 14 do 30 dni, bo jest zgodny z oczekiwaniami kontrahentów i nie budzi wątpliwości co do uczciwości.

Od kiedy liczy się termin

Wielu przedsiębiorców popełnia błąd, licząc termin od daty wystawienia faktury. Ustawa wskazuje jako punkt startowy doręczenie faktury dłużnikowi. Jeżeli więc faktura została wystawiona 1 marca, ale dotarła do kontrahenta 10 marca, bieg terminu rozpoczyna się właśnie 10 marca. Dla bezpieczeństwa warto w umowie wskazać sposób przesyłania faktur, na przykład drogą elektroniczną na konkretny adres, oraz zobowiązać kontrahenta do potwierdzania odbioru.

Warto też zapisać w umowie, że termin płatności nie zależy od protokołu odbioru, jeśli odbiór ma charakter formalny i może być opóźniany. W przeciwnym razie kontrahent może przesuwać moment zapłaty, zwlekając z podpisaniem dokumentu.

Odsetki za opóźnienie i rekompensata

Gdy dłużnik spóźnia się z płatnością, wierzyciel nie musi czekać na odrębne porozumienie, by naliczać odsetki. Ustawowe odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych wynoszą odsetki referencyjne NBP powiększone o 10 punktów procentowych. Odsetki biegną od dnia następującego po upływie terminu zapłaty, aż do dnia faktycznej wpłaty.

Oprócz odsetek wierzycielowi przysługuje ryczałtowa rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości 40 euro, liczona według przeliczenia zgodnego z przepisami. Rekompensata należy się za każdą transakcję, a jej wysokość nie zależy od wysokości samej faktury. Dochodzi się jej niezależnie od odsetek, co oznacza, że przy drobnych fakturach stanowi znaczący procent wartości należności.

Umowa może modyfikować te zasady, ale nie w każdym kierunku. Niedopuszczalne jest wyłączanie odsetek czy rekompensaty w sposób rażąco niekorzystny dla wierzyciela. Dlatego zapisy tego typu warto konsultować, zanim trafią do podpisu.

Kara umowna jako dodatkowe zabezpieczenie

Oprócz odsetek strony mogą przewidzieć karę umowną za opóźnienie w zapłacie. Kara ma wartość przede wszystkim dyscyplinującą, a jej wysokość powinna być realna w stosunku do wartości zobowiązania i potencjalnej szkody. Kodeks cywilny pozwala sądowi obniżyć karę, jeśli jest rażąco wygórowana, dlatego zbyt wysoka stawka może okazać się w praktyce bezwartościowa.

W umowach z fundacjami i stowarzyszeniami często pojawia się kwestia, czy kara i odsetki mogą się kumulować. Rozsądnie jest to zapisać wprost, na przykład wskazując, że kara umowna zastępuje odszkodowanie na zasadach ogólnych, albo że wierzyciel może dochodzić kary oraz odsetek jednocześnie, ale bez podwójnego liczenia tej samej szkody. Brak precyzji w tym punkcie najczęściej prowadzi do sporów.

Jak sformułować zapisy o płatności

Dobrze przygotowany paragraf o płatności powinien być konkretny i nie zostawiać miejsca na domysły. Poniższa lista zawiera elementy, które warto uwzględnić w każdej umowie B2B:

  1. Liczbę dni na zapłatę, na przykład 30 dni od doręczenia faktury.
  2. Sposób doręczania faktur, łącznie z adresem e-mail lub systemem, w którym będą przesyłane.
  3. Numer rachunku bankowego, na który ma nastąpić wpłata, oraz zasadę, że za termin uznaje się dzień wpływu środków.
  4. Informację o odsetkach za opóźnienie i rekompensacie za koszty odzyskiwania należności.
  5. Zasady ewentualnej kary umownej, wraz z jej wysokością i sposobem naliczania.
  6. Procedurę reklamacji faktury, która nie wstrzymuje biegu terminu, chyba że strony umówią się inaczej.

Jeżeli kontrahent kwestionuje część faktury, warto uzgodnić, że zapłaci za część niesporną w terminie. Taki zapis ogranicza ryzyko, że cała należność zostanie zamrożona przez jeden spór.

Podsumowanie

Termin płatności w umowie B2B powinien mieścić się w granicach ustawowych, co w praktyce oznacza maksymalnie 60 dni od doręczenia faktury, a dla wielu branż znacznie krócej. Zwłoka uruchamia odsetki w wysokości odsetek referencyjnych NBP powiększonych o 10 punktów procentowych oraz rekompensatę 40 euro. Dodatkowo można zastrzec karę umowną, pod warunkiem że jest ona proporcjonalna. Dobrze sformułowany paragraf o płatności, z jasnym momentem startu terminu i sposobem doręczania faktur, zabezpiecza firmę lepiej niż ogólne sformułowania z szablonu.

Czytaj dalej